Wspólne rozliczanie PIT po separacji i rozwodzie

Data publikacji: 10.12.2007
AUTOR: ERGO / Robert Mikulski TAXWAYS

Czy separacja małżonków lub ich późniejszy rozwód pozbawiają ich prawa do wspólnego rozliczenia się z podatku od osób fizycznych PIT?

W świetle ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 6 ust. 2ustawy o PIT), aby skorzystać z możliwości wspólnego rozliczenia, małżonkowie muszą spełnić następujące przesłanki:

• podlegać nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu;
• wspólność majątkowa pomiędzy nimi musi trwać przez cały rok podatkowy;
• pozostawać w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy;
• złożyć wniosek o wspólne opodatkowanie wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym.

Warunkiem, który powinien zostać spełniony, żeby dochody małżonków mogły zostać opodatkowane wspólnie, jest istnienie pomiędzy małżonkami wspólności majątkowej. Ustanie wspólności może nastąpić m.in. przez rozwód, separację, umowę między małżonkami lub przez orzeczenie sądu.

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa), obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Wspólność ta znika z chwilą ustania bądź unieważnienia małżeństwa, orzeczenia separacji i rozdzielności majątkowej. Rozwód i separacja w trakcie roku podatkowego powodują więc ustanie wspólności majątkowej między małżonkami, co uniemożliwia skorzystanie z uprawnienia do wspólnego opodatkowania.

Rozwód w ciągu roku podatkowego jest ponadto przesłanką wykluczającą wspólne opodatkowanie ze względu na warunek pozostawania w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy. Rozwód rozwiązuje małżeństwo i tym samym pozbawia prawa do wspólnego opodatkowania. Podobnie nie ma możliwości wspólnego opodatkowania się małżonków, jeśli związek został zawarty w trakcie roku podatkowego.

Wyjątkowo, mimo ustania małżeństwa, ustawodawca przewiduje możliwość wspólnego opodatkowania w przypadku śmierci jednego ze współmałżonków. Warunkiem jest, żeby małżeństwo istniało w momencie, w którym rozpoczyna się rok podatkowy. Uprawnienie to przysługuje niezależnie od tego, czy śmierć współmałżonka nastąpiła w trakcie roku, czy już po jego zakończeniu, ale przed złożeniem deklaracji za miniony rok podatkowy (art. 6a ustawy o PIT).

Należy również pamiętać o istnieniu pewnych przesłanek określonych w ustawie o PIT (art. 6 ust 8), które uniemożliwiają skorzystanie z możliwości wspólnego opodatkowania małżonków. W przypadku, gdy w stosunku chociażby do jednego ze współmałżonków mają zastosowanie przepisy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, małżonkowie nie mogą skorzystać ze wspólnego rozliczania się z podatku dochodowego.

Jeśli więc jeden ze współmałżonków wybrał opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej w formie karty podatkowej lub w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, to małżonkowie nie mogą rozliczać się wspólnie. Także w sytuacji, gdy jeden ze współmałżonków wybrał możliwość opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej jednolitą stawką 19% (zgodnie z art. 30c ustawy o PIT), wyłączona jest możliwość wspólnego rozliczania się małżonków.

Robert Mikulski

TAXWAYS Sp. z o.o. Spółka doradztwa podatkowego
www.taxwaysgroup.com

<sup>Podstawa prawna
1. Ustawa z dn. 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 22, poz. 270 z późn. zm.
2. Ustawa z dn. 25.02.1964 r. „Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 r. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.</sup>