Wysoka płaca minimalna w 2012 r. - pogrąży małe firmy?

Data publikacji: 03.01.2012
AUTOR: ERGO / Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan

Zaproponowane przez posłów SLD, podniesienie minimalnego wynagrodzenia z 41 do 50% przeciętnego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej jest negatywnie oceniane przez pracodawców zrzeszonych w PKPP Lewiatan.

Tak duży wzrost płacy minimalnej zmniejszy  konkurencyjność najsłabszych regionów oraz spowoduje upadek wielu mikro i małych firm. W gospodarce doprowadzi do wzrostu bezrobocia, spowolnienia konsumpcji i inwestycji, a tym samym – do ograniczenia wzrostu gospodarczego.

Zróżnicowanie regionalne wynagrodzeń

Płaca minimalna w wysokości 40,58% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej [GUS, I połowa 2011) stanowi z jednej strony 29,5% przeciętnego wynagrodzenia w województwie mazowieckim (które jest najbardziej zróżnicowanym województwem, i tu trzeba byłoby dodatkowo pokazać zróżnicowanie wewnątrzregionalne), a z drugiej strony - 44,8% przeciętnego wynagrodzenia w województwie warmińsko-mazurskim.

Źródło: obliczenia własne na podstawie „Zatrudnienie i wynagrodzenia w gospodarce narodowej w I połowie 2011 r.”, GUS 2011

Zakładając, że płaca minimalna stanowiłaby w 2011 r. 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, w 11 województwach jej udział w przeciętnym wynagrodzeniu byłby wyższy od 50% - np. w województwie warmińsko mazurskim  55,15%.

Wprowadzenie tak wysokiej płacy minimalnej  wpłynęłoby negatywnie na konkurencyjność najsłabszych regionów. Koszty pracy wzrosłyby nie tylko w wyniku wzrostu płacy minimalnej, ale także jej konsekwencji – konieczności podniesienia wynagrodzeń pracowników o wyższych wynagrodzeniach, bowiem relacje między pracownikami o różnej produktywności, a tym samym o różnych wynagrodzeniach musiałyby zostać zachowane. Innymi słowy, podniesienie wynagrodzenia pomocnika murarza wymusza podniesienie płacy murarza.

Należy więc założyć, że niektórzy pracodawcy w regionach słabiej rozwiniętych, chcąc ograniczyć negatywny wpływ podwyższenia minimalnego wynagrodzenia na ich zdolność do konkurowania, a tym samym w ogóle do utrzymania się na rynku, zmniejszyliby zatrudnienie, głównie wśród pracowników o niskich kwalifikacjach, przenosząc część działalności do szarej strefy. 

Zróżnicowanie wynagrodzeń w przedsiębiorstwach o różnej wielkości
Jeszcze poważniej wygląda wpływ podniesienia minimalnego wynagrodzenia do 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce na sytuację przedsiębiorstw mikro i małych (do 49 zatrudnionych). Ta część sektora przedsiębiorstw stanowi 99% ogólnej liczby wszystkich aktywnych firm w Polsce, wytwarza 53% PKB generowanego przez przedsiębiorstwa i zatrudnia 37%, ogólnej liczby pracowników sektora przedsiębiorstw.

Płaca minimalna na poziomie 41,1% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce [GUS 2011; ostatnie dostępne dane dla 2009 r.] stanowi dzisiaj 55% przeciętnego wynagrodzenia w tych firmach, a w samych mikroprzedsiębiorstwach (do 9 zatrudnionych) – 68% przeciętnego wynagrodzenia.

 

Źródło: obliczeni własne na podstawie „Działalność przedsiębiorstw niefinansowych w 2009 r.”, GUS 2011

Podniesienie płacy minimalnej do 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej może zniszczyć dużą cześć sektora mikro i małych firm, bowiem spowoduje, że płaca minimalna wzrośnie w nich [na przykładzie danych dla 2009 r.] do 66,8% przeciętnego wynagrodzenia, a w samych mikroprzedsiębiorstwach – do 82,6% przeciętnego wynagrodzenia.

Wiele mikroprzedsiębiorstw straci w ten sposób zdolność do osiągania dodatniego wyniku finansowego, nie mówiąc już o zdolności do akumulowania nadwyżki finansowej pozwalającej im rozwijać się, inwestować i zwiększać zatrudnienie. Tym bardziej, że prawie 40% mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (a ponad 40% mikrofirm) koncentruje się na utrzymaniu się na rynku (badania PKPP Lewiatan zrealizowane w 2011 r. w ramach projektu „Monitoring kondycji sektora MSP w latach 2010-2012” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego na próbie 1501 MSP).

Tak więc decyzja o podniesieniu płacy minimalnej do 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej skaże właścicieli i ich rodziny, albo na konieczność „przeniesienia się” do szarej strefy, albo do rezygnacji z działalności. A w całej gospodarce doprowadzi do wzrostu bezrobocia, zmniejszenia konsumpcji, zmniejszenia inwestycji, a tym samym – do ograniczenia wzrostu gospodarczego.

Jeżeli chcemy zwiększyć dochody osób o niskich kwalifikacjach, bez pogorszenia relacji kosztu pracy do produktywności i bez ograniczenia zatrudnienia, powinniśmy zmniejszyć obciążenie najniższych wynagrodzeń podatkami i składkami na ubezpieczenia społeczne.

W Polsce procentowe obciążenie przeciętnych dochodów z pracy podatkami i składkami, zwane klinem podatkowym, jest zbliżone do średniej europejskiej, ale w przypadku niskich wynagrodzeń zbliżonych do poziomu minimalnego wynagrodzenia jest znacząco wyższe.

Duży klin podatkowy, czyli różnica między kosztem pracy dla pracodawcy a wynagrodzeniem netto pracownika, osłabia motywację do pracy, a pracodawców zniechęca do zatrudniania i jest szczególnie szkodliwy w przypadku pracowników o niskich kwalifikacjach i wynagrodzeniach nieznacznie przekraczających świadczenia społeczne przysługujące w przypadku niskich dochodów.

Zmniejszenie wpływów podatkowych w wyniku obniżenia opodatkowania wynagrodzeń minimalnych należy zrównoważyć ograniczając trwale nieracjonalne wydatki publiczne. Dodatkowo zmniejszenie opodatkowania najniższych wynagrodzeń przyczyniać się powinno do legalizacji szarej strefy, a zatem częściowo przynajmniej kompensować koszty tego rozwiązania poszerzeniem bazy podatkowej.

[Źródło: PKPP Lewiatan]