Umowy o dzieło i umowy zlecenia pod kontrolą PIP

Data publikacji: 17.06.2011
AUTOR: ERGO / Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan

Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła kontrolować wszystkie przedsiębiorstwa i wszystkie osoby oraz podmioty wykonujące pracę lub zlecenie na rzecz pracodawcy, nawet jeżeli wykonujący zlecenie będzie prowadzić własną działalność gospodarczą.

Zdaniem PKPP Lewiatan, jest to dość znaczące rozszerzenie jej uprawnień kontrolnych.

Nowela ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy została uchwalona po poprawkach Senatu na początku czerwca br. i przekazana  do podpisu Prezydenta RP. Nowelizacja objęła dwie sfery dotyczące działania Państwowej Inspekcji Pracy - wewnętrzną, dotyczącą sposobów działania i kompetencji PIP oraz zewnętrzną – odnoszącą się do zmiany uprawnień PIP w stosunku do podmiotów kontrolowanych, a także poszerzenia katalogu i zakresu uprawnień kontrolnych PIP.

- Na uwagę zasługuje rozszerzenie katalogu kontrolowanych podmiotów. Naszym zdaniem są to zmiany dość istotne, a zarazem dyskusyjne. Proponowany kształt przepisów pozwala wnioskować, iż Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła kontrolować w ramach swoich kompetencji wszystkie przedsiębiorstwa w stosunku do wszystkich osób i podmiotów wykonujących pracę lub zlecenie na rzecz pracodawcy, nawet jeżeli osoba wykonująca zlecenie będzie prowadzić własną działalność gospodarczą. Jest to dość znaczące rozszerzenie jej uprawnień kontrolnych – mówi dr Grażyna Spytek-Bandurska, zastępca dyrektora Departamentu Dialogu Społecznego i Stosunków Pracy PKPP Lewiatan.

Natomiast pozytywnie należy ocenić propozycje wprowadzenia oddziaływania prewencyjnego PIP na pracodawców i przedsiębiorców oraz stworzenie możliwości odstąpienia inspektora - w uzasadnionych przypadkach - od stosowania środków prawnych.

- Popieramy wzmocnienie prewencyjnej funkcji Państwowej Inspekcji Pracy, o co od lat zabiegamy. Zgodnie z doświadczeniami podobnych instytucji europejskich Inspekcja Pracy powinna w większym stopniu zajmować się wyjaśnianiem i popularyzacją standardów prawa pracy i prewencją przeciwko ich naruszaniu, a w dalszej kolejności karaniem i egzekwowaniem tego prawa. Niestety, w polskich warunkach zdarza się, że organ kontrolny stosuje kary i inne środki prawne (np. nakazy) za to, że pracodawca nie postąpił zgodnie z taką czy inną interpretacją przepisów, a nie za to, że naruszył bezpośrednio przepis prawa pracy. Tego rodzaju sytuacja wystąpiła np. w sprawie wypłaty dwóch dodatków za pracę nadliczbową w niedziele – nie zrekompensowaną czasem wolnym. Inspektorzy egzekwowali od pracodawców wypłatę tychże dodatków. Po pewnym czasie okazało się jednak, że Sąd Najwyższy przyjął zupełnie inną interpretację przepisów uznając, że należy wypłacać w takich sytuacjach tylko jeden, a nie dwa dodatki. Naszym zdaniem działalność prewencyjna, nie naruszając kompetencji PIP do twardego egzekwowania prawa wszędzie tam, gdzie zostało złamane, zwiększy efektywność oddziaływania inspekcji na rzecz podwyższania standardów  prawa pracy i jego przestrzegania – dodaje Grażyna Spytek-Bandurska.

Zdaniem Lewiatana, zabrakło w ustawie rozwiązań dotyczących oceny pracy inspektorów pracy. Warto odnieść się do współczynników wypadkowości z ostatnich lat, gdzie obserwuje się wzrost liczby poszkodowanych w wypadkach przy pracy i sposobu rozliczania inspektorów pracy przede wszystkim z liczby zastosowanych środków prawnych, w tym nałożonych mandatów.

Brakuje jakościowych kryteriów oceny pracy Państwowej Inspekcji Pracy przez Radę Ochrony Pracy. Ocena działalności PIP w bardzo małej mierze jest dokonywana w oparciu o kryterium spadku współczynników wypadkowości, o kryterium spadku nieprawidłowości. Wręcz przeciwnie - im więcej nieprawidłowości, tym bardziej urząd jest oceniany jako potrzebny. Należałoby skorzystać z doświadczeń innych państw, jak chociażby Wielkiej Brytanii, gdzie zupełnie inaczej wygląda rozliczanie inspekcji pracy z realizowanych zadań.

[Źródło: PKPP Lewiatan]