Ustawa o systemie oświaty - nauczyciele kontra premier

Data publikacji: 19.05.2011
AUTOR: ERGO / Związek Nauczycielstwa Polskiego

W dniu 17 maja br. odbyło się spotkanie premiera Donalda Tuska z nauczycielami. Premier zapewnił, że rząd nie będzie śpieszył się ze zmianami w edukacji.

Spotkanie dotyczyło projektu nowelizacji ustawy o systemie oświaty, w którym MEN proponuje m.in.:

• przekazywanie samorządowych szkół i przedszkoli stowarzyszeniom,
• fundacjom i związkom wyznaniowym,
• grupowanie placówek oświatowych,
• likwidację kuratoriów oświaty,
• zmiany w kształceniu zawodowym,
• zmiany sposobu finansowania edukacji przedszkolnej 4-latków i 5-latków.

Związek Nauczycielstwa Polskiego - w ramach konsultacji społecznych - negatywnie zaopiniował projekt ustawy, zwracając uwagę na jego najgroźniejsze zapisy. Wg ZNP, jednym z nich jest „zlecanie realizacji zadań oświatowych”, czyli przekazywanie szkół samorządowych fundacjom, stowarzyszeniom i związkom wyznaniowym. Według ZNP, projektowane rozwiązania mogą doprowadzić do radykalnego urynkowienia publicznych szkół prowadzonych dotychczas przez samorządy, demontażu publicznej oświaty, przenoszenia odpowiedzialności za edukację na rodziców oraz na organizacje działające w sferze pożytku publicznego.

Podczas spotkania z premierem Donaldem Tuskiem prezes ZNP Sławomir Broniarz przedstawił stanowisko Związku, mówiąc że:

• nie zachodzą żadne przesłanki ani merytoryczne (jak np. zła diagnoza systemu edukacji, złe wyniki uczniów; wręcz przeciwnie  - polscy uczniowie osiągają bardzo dobre wyniki w kolejnych edycjach międzynarodowego badania PISA. W prezentacji raportu PISA, organizowanej w Kancelarii Premiera przez OECD, brał udział sam premier), ani formalne (jak np. obecny brak uregulowań prawnych lub niemożność wpisania projektowanych zmian do już istniejących ustaw) do wprowadzenia tak daleko idących, rewolucyjnych zmian w edukacji. Prezes ZNP przypomniał, że premier w programie „Tomasz Lis na żywo” zadeklarował, że nie jest zwolennikiem rewolucyjnych zmian;
• Związek nie zgadza się na wprowadzenie wielu propozycji MEN, krytykowanych przez nauczycieli i nauczycielki. Szef ZNP powołał się na ustalenia Międzynarodowego Szczytu w sprawie Zawodu Nauczyciela, który w marcu br. odbył się w Nowym Jorku. Uczestnicy konferencji stwierdzili, że tylko współpraca z partnerami społecznymi jest gwarantem sukcesu projektowanych zmian w edukacji i że nie można ich wprowadzać bez akceptacji środowiska;
• edukacja jest dobrem wspólnym, o które wszyscy musimy dbać, dlatego każda decyzja o reformie oświaty powinna być starannie przemyślana, bo jej skutki będą odczuwać kolejne pokolenia;
• na edukację nie można patrzeć wyłącznie poprzez pryzmat finansów. Związek stanowczo nie zgadza się, aby propozycje MEN doprowadziły do pogorszenia jakości kształcenia oraz warunków pracy i płacy nauczycieli i nauczycielek. Szef ZNP opisał sytuację w jednej z gmin, gdzie w szkołach prowadzonych przez lokalne stowarzyszenie nauczyciele są zatrudniani tylko od września do czerwca;
• przekazanie szkół samorządowych stowarzyszeniom, fundacjom i związkom wyznaniowym to pozbywanie się zadań należących do podstawowych obowiązków państwa i przenoszenie ciężaru ich realizacji na innych. Szef ZNP podkreślił, że z uzasadnienia do projektu ustawy wynika, że dzisiaj w Polsce jest de facto tylko jeden podmiot, który spełnia wszystkie kryteria organizacji uprawnionej do przejęcia i prowadzenia szkół. Jest nią fundacja Lux Veritatis, związana z o. Tadeuszem Rydzykiem;
• likwidacja kuratoriów oświaty oraz związana z tym reforma nadzoru pedagogicznego budzi wątpliwości wielu środowisk. Wg ZNP, samorząd nie może być „sędzią we własnej sprawie”, tzn. w jego kompetencjach nie może znaleźć się nadzór pedagogiczny. Prezes ZNP przytoczył tylko kilka z wielu przykładów, jakie w ostatnim czasie trafiły do ZNP, łamania prawa oświatowego przez samorządy będące organami prowadzącymi placówki oświatowe. Podkreślił, że Związek opowiada się za zdecydowanym rozdzieleniem nadzoru pedagogicznego od kompetencji wynikających z prowadzenia szkoły przez gminę. Natomiast brak jasności i jednoznaczności zapisów prawa spowoduje nie tylko znaczącą dezorganizację systemu edukacji, ale też negatywnie skutki w przyszłości;
• wymienił dotychczasowe zmiany w prawie oświatowym autorstwa MEN, które tylko wzmacniają takie obawy. Chodzi o niejednoznacznie sformułowane przepisy, pozwalające na wielość interpretacji (dotyczy to szczególnie tzw. godzin karcianych, jednorazowych dodatków uzupełniających);
• przedstawił przykłady łamania prawa przez samorządy prowadzące placówki oświatowe (najczęściej chodzi o zwalnianie pracowników oświaty, likwidację szkół), na które nie reaguje resort edukacji. Prezes ZNP zaproponował, aby przy premierze powstał specjalny Zespół, który dokona przeglądu i analizy przestrzegania prawa przez organy administracji publicznej i samorządowej.

Prezes ZNP podkreślił, że istnieje potrzeba dyskusji o szczegółowych zapisach projektu ustawy, która pozwoli wyeliminować błędne zapisy oraz uzgodnić skalę i kierunek projektowanych zmian.

Dodał, że nowelizacja zakłada jedną, dobrą zmianę – zmianę sposobu finansowania edukacji przedszkolnej (finansowanie z budżetu państwa edukacji przedszkolnej 4-latków i 5-latków). Przypomniał, że ta propozycja jest zgodna z inicjatywami obywatelskimi ZNP upowszechniającymi wychowanie przedszkolne z 2008 i 2010 r.
Premier zapewnił związkowców, że intencją rządu nie jest szybka praca nad tak ważnymi zmianami w edukacji. Podkreślił, że zapisy projektu nowelizacji ustawy o systemie oświaty muszą być poddane długim i wyczerpującym konsultacjom z partnerami społecznymi tak, aby ostateczne propozycje zmian były jak najlepsze.

[Źródło: ZNP]