Projekt budżetu na 2012 rok

Data publikacji: 09.05.2011
AUTOR: ERGO / Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan

Projekt budżetu przyjęty przez rząd jest poprawny ekonomicznie i realny do wykonania przy spełnieniu się niektórych jego optymistycznych założeń.

Nie zapowiada jednak realizacji niezbędnych zmian strukturalnych. Co więcej, konsultacje nad projektem odbywają się z naruszeniem obowiązujących przepisów i zasad dialogu społecznego.

Rząd przyjął projekt budżetu cztery miesiące wcześniej niż w latach poprzednich motywując to potrzebą uniknięcia kontrowersyjnych politycznie dyskusji podczas polskiej prezydencji w Radzie UE. Etap wewnętrznej dyskusji w samym rządzie był zadziwiająco krótki, mając w pamięci niedawne zmiany w ustawie o OFE lub płacy minimalnej. Minister Rostowski wyraził oczekiwanie zakończenia prac sejmowych nad projektem budżetu do końca lipca, czyli tym samym rząd uniknąłby także nałożenia się w czasie debaty sejmowej z najgorętszym okresem jesiennej kampanii wyborczej.

Założenia makroekonomiczne, przedstawione przez rząd, są w dużej części akceptowalne i nie odbiegają od średniej z prognoz instytucji międzynarodowych, agencji ratingowych oraz instytucji bankowych. Dotyczy to w szczególności najważniejszej zmiennej - tempa wzrostu gospodarczego w 2011 i 2012 r. Rząd wydaje się nieco bardziej optymistyczny w sprawie dynamiki ożywienia inwestycyjnego zwłaszcza w bieżącym 2011 roku (ok. 10%) oraz przy ocenie inflacji, gdzie przewiduje trwałe osiągnięcie celu inflacyjnego praktycznie już od 2012 roku.

W przypadku bezrobocia rejestrowanego na koniec 2011 r. widzimy dużo bardziej realistyczną liczbę 10,9% zamiast 9,9% zawartych w aktualnej ustawie budżetowej i 10,1% dopiero na koniec 2012 r. Jednak i to może być dla gospodarki nieosiągalne, prowadząc do pomniejszania bazy podatkowej.

Na część dochodową projektu budżetu (i na zapotrzebowanie pożyczkowe) w 2012 r. istotny wpływ ma odważne antycypowanie lepszego wykonania obecnego budżetu niż to jest przewidziane w obowiązującej ustawie na 2011 r. Całość dochodów budżetowych ma być o 3,4 %, czyli o ponad 9 mld zł większa od przewidywanej. Sam zaś deficyt budżetowy prawie o 5 mld zł mniejszy od zaplanowanego na 2011 r.

Wyraźnym optymizmem odznacza się także prognoza dochodów w 2012 r. Projekt zakłada odrodzenie wpływów z podatków dochodowych i przewiduje w szczególności, że podatek dochodowy od firm przyniesie budżetowi aż o 4,8 mld zł (tj. 19,3%) więcej niż zaplanowano na 2011 r., a od osób fizycznych o 3,7 mld zł (9,7%) więcej. Całość strony dochodowej ma się powiększyć aż o 7,2%, podczas gdy wydatki wzrosną „tylko" o 4,6%. Ta ostatnia dynamika i tak wydaje się nadmierna na tle wysiłków oszczędnościowych większości krajów UE. Struktura wydatków na 2012 r. pozostaje, niestety, praktycznie niezmieniona wobec lat poprzednich, powielając wszelkie dotychczasowe niedostatki i błędy tj. dominację wydatków sztywnych i szczupłość wydatków prorozwojowych.

Zauważyć należy zdecydowany wzrost zapotrzebowania pożyczkowego brutto w 2012 r. (z 154,9 mld do 185,7 mld zł), który ma nastąpić pomimo stabilizacji zapotrzebowania pożyczkowego netto na poziomie ok. 46-47 mld zł. Struktura czasowa zapadalności polskiego długu sprawia, że bezpieczne przejście „garbu" wymagalnych płatności w 2012 roku będzie zadaniem trudniejszym niż zwykle. W takiej sytuacji kluczowe jest utrzymanie wiarygodności średniookresowej polityki fiskalnej państwa.

Międzynarodowe rynki finansowe, w tym w szczególności agencje ratingowe w krótkim okresie nie spodziewały się zdecydowanego zacieśnienia polityki fiskalnej i przyspieszenia zmian strukturalnych w okresie przedwyborczym w Polsce. Ta taryfa ulgowa, jak się wydaje, nie obejmuje już 2012 r. i lat następnych.

Czy przedstawiony projekt ustawy budżetowej uspokoi rynki finansowe?

Rząd kontynuuje rozpoczętą w połowie 2010 r. taktykę tysiąca małych kroków, z których duża część to działania od dawna proponowane i popierane przez środowiska ekonomistów i polskiego biznesu. Należą do nich: przyjęcie reguły wydatkowej (niestety, ograniczonej do nielicznych kategorii wydatków, w tym o charakterze rozwojowym), zamrożenie progów podatkowych, zniesienie niektórych ulg podatkowych. Temu samemu celowi służy podwyższenie podatków (gł. VAT), przyjmowane niechętnie przez społeczeństwo i jako „zło konieczne" przez biznes.

Kłoci się natomiast z tą filozofia zaproponowane niedawno przez rząd radykalne (aż o 8,2%) podwyższenie płacy minimalnej, wywołujące wzrost szeregu świadczeń społecznych i podwyższające koszty działalności gospodarczej. Niektóre z działań rządu nie zyskują akceptacji partnerów społecznych i liczących się grup społecznych. Dotyczy to systemowych cięć w II filarze emerytalnym oraz zapowiedzianego już wprowadzenia kontrowersyjnej zasady wydatkowej dla samorządów.

PKPP Lewiatan wyraża zdecydowane niezadowolenie z trybu konsultacji założeń budżetu. Prawne podstawy konsultacji wielkości makroekonomicznych, wskaźników i projektu ustawy budżetowej z partnerami społecznymi Trójstronnej Komisji uregulowane zostały w art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji ds. Społeczno - Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego. Brak konsultacji projektu, bez próby ich podjęcia może stanowić, zdaniem PKPP Lewiatan, naruszenie obowiązujących przepisów i zasad dialogu społecznego.

Lewiatan stojąc na stanowisku, że przyspieszenie prac nad budżetem jest uzasadnione względami zbliżającej się prezydencji Polski w Radzie UE i jesiennymi wyborami parlamentarnymi uważa, że nie wolno łamać obowiązujących przepisów i zasad. Dlatego w sprawie dalszych konsultacji oczekujemy na konstruktywne propozycje ze strony rządowej.

[Źródło: PKPP Lewiatan]