Kierowcy aut osobowych zapłacą za niejasne przepisy

Data publikacji: 11.04.2011
AUTOR: ERGO / Krajowa Izba Gospodarcza

Definicja "pojazdu samochodowego" sformułowana w ustawie o drogach publicznych, która wejdzie w życie 1 lipca 2011 r., może spowodować poważne problemy z naliczaniem opłat za przejazdy po drogach krajowych w ramach elektronicznego systemu poboru opłat - alarmuje Krajowa Izba Gospodarcza.

W świetle ustawy o drogach publicznych, elektroniczne opłaty mogą być pobierane m.in. za przejazd samochodu osobowego (z przyczepą), co jest niezgodne z założeniami ustawy o drogach publicznych i jej uzasadnieniem. Zdaniem KIG, definicja „pojazdu samochodowego” jest zbyt szeroka i powinna być wyłączona w stosunku do pojazdów o nadwoziu osobowym. Takie rozwiązanie pozwoli również uniknąć poboru opłat z tytułu pojazdu o nadwoziu osobowym posiadającego homologację ciężarową.

Przepis stanowi, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Ustawodawca redagując treść omawianego przepisu wprowadził nową kategorię pojazdów, kwalifikując je na podstawie masy całkowitej. Takie odniesienie, w stosunku do zespołu pojazdów (pojazd samochodowy z przyczepą) powoduje, że przepis nie będzie mógł być w praktyce zastosowany.

Zdaniem KIG, ustawa powinna w sposób jednoznaczny wskazywać, z tytułu przejazdu jakich pojazdów samochodowych po drodze krajowej jest pobierana opłata. Modyfikując definicję „pojazdu” przyjętą w dyrektywie 1999/62/WE z 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe, ustawodawca, najprawdopodobniej nieświadomie objął nią również samochody osobowe z przyczepą.

Zgodnie z art. 2 lit d dyrektywy, „pojazd” oznacza pojazd silnikowy lub zespół pojazdów, który jest wyłącznie przeznaczony lub wyłącznie używany do przewozu drogowego towarów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Zarówno krajowa jak i unijna definicja pojazdu jest nieprecyzyjna, ponieważ nie uwzględnia sytuacji, w której do pojazdu wyłącznie używanego do przewozu towarów, o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t zostanie dołączona przyczepa, w wyniku czego zespół pojazdów przekroczy minimalną masę określoną w ustawie i dyrektywie.

W przypadku dyrektywy problematyczny staje się pobór opłat z tytułu przejazdu lekkich ciężarówek, o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 3,5 t, które są konstrukcyjnie przystosowane do ciągnięcia przyczepy. Jeżeli taki pojazd będzie ciągnął przyczepę, z tytułu przejazdu powinna być naliczona opłata, jeżeli porusza się bez przyczepy – nie zawiera się w definicji „pojazdu” w rozumieniu dyrektywy 1999/62/WE. Należy też zauważyć, że nie ma możliwości zweryfikowania wagi pojazdu w punkcie poboru opłat.

Ustawodawca jest zobowiązany do transpozycji postanowień dyrektywy 1999/62/WE, która tak, jak polska ustawa, nakazuje objąć opłatami również zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t wyłącznie przeznaczony lub wyłącznie używany do przewozu drogowego towarów. Krajowa Izba Gospodarcza zwraca jednak uwagę, że transpozycja dyrektywy nie powinna być dokonywana w sposób mechaniczny, a ustawodawca powinien znaleźć rozwiązanie również tego, niekorzystnego dla przedsiębiorców rozwiązania. Jeżeli nie będzie to możliwe, polski rząd powinien wnioskować o zmianę wadliwej definicji zamieszczonej w dyrektywie 1999/62/WE.

Regulacja krajowa zawiera jeszcze szerszą definicję ponieważ odwołuje się wyłącznie do wagi pojazdu (albo zespołu pojazdów), posługując się przy tym definicją „pojazdu samochodowego” z ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z nią, jest to pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h; określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego. Z powyższego wynika, że opłata będzie pobierana za przejazd nie tylko pojazdu przeznaczonego lub używanego do przewozu towarów, ale od każdego pojazdu (zespołu pojazdów), którego dopuszczalna masa całkowita przekroczy 3,5 t, w tym samochodów osobowych. Jako przykłady zespołów pojazdów, których łączna dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 t, a pojazd ciągnący przyczepę jest pojazdem nieciężarowym można wskazać m.in. zespoły z przyczepą campingową, platformą do przewozu jachtów, transportu koni. Są to jedynie przykładowe wyliczenia, ponieważ w praktyce ilość sytuacji, w których suma dopuszczalnych mas całkowitych samochodu osobowego i ciągniętej nim przyczepy przekracza 3,5 tony.

KIG przypomina, że do działania systemu elektronicznego poboru opłat, niezależnie od wybranej technologii, w każdym pojeździe podlegającym opłacie należy zainstalować nadajnik – jednostkę pokładową (OBU). W związku z obecnym brzmieniem ustawy o drogach publicznych, również użytkownicy samochodów osobowych i lekkich ciężarówek, którymi są okazjonalnie ciągnione przyczepy, będą zmuszeni do instalacji w pojazdach jednostki pokładowej tzw. OBU, co powodować będzie dodatkowe koszty.

[Źródło: KIG]