Prawo o szkolnictwie wyższym - nowelizacja 2011

Data publikacji: 05.04.2011
AUTOR: ERGO / Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego / PAP

Znowelizowane ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki - wejdą w życie od dnia 1 października 2011 r., wraz z nowym rokiem akademickim. W dniu 5 kwietnia 2011 r. ustawy zostały podpisane przez prezydenta RP.

Jakie zmiany wprowadzą nowelizacje?

Uproszczona zostanie procedura ubiegania się o stopień doktora habilitowanego. Procedura w większym stopniu skoncentruje się na realnych osiągnięciach i dorobku naukowym, a czas jej prowadzenia skrócony zostanie z obecnych 11 do 4 miesięcy. Nowa procedura wykluczy pozamerytoryczne aspekty oceny habilitanta. Wprowadzony zostanie także obowiązek stosowania trybu konkursowego przy kwalifikacji na studia doktoranckie. Warunkiem otwarcia przewodu doktorskiego będzie co najmniej jedna publikacja w czasopiśmie naukowym o zasięgu krajowym lub w recenzowanym sprawozdaniu z międzynarodowej konferencji naukowej. Doktoranci otrzymają większe wsparcie finansowe, a najlepsi z nich otrzymają dodatkowe stypendium. Przyjęta została także poprawka Senatu włączająca doktorantów do systemu ulg komunikacyjnych (51%).

Naukowcy tylko na dwóch etatach, koniec docenta

Nowa ustawa ograniczy zjawisko wieloetatowości wsród kadry naukowej. Wykładowcy zatrudnieni na uczelniach publicznych będą mogli pracować na etacie tylko w jednej jeszcze placówce naukowej lub akademickiej, a i na to będą musieli uzyskać zgodę rektora.

Ponadto na stanowiskach, między którymi istnieje bezpośrednia podległość służbowa, nie będą mogły być zatrudniane osoby blisko spokrewnione lub spowinowacone. Ograniczenie to nie będzie dotyczyło tych pracowników, którzy swoją funkcję (np. dziekana i prodziekana) objęli w wyniku wyborów.

Zlikwidowane zostało stanowisko docenta, a na stanowisku adiunkta i asystenta pracownik będzie mógł być zatrudniony maksymalnie przez osiem lat. Jeśli w tym czasie nie uzyska wyższego stopnia naukowego a tym samym możliwości awansu, to czeka go degradacja.

Naukowiec, który nie ma habilitacji (ale ma znaczne, twórcze osiągnięcia) będzie mógł zostać samodzielnym pracownikiem naukowym i np. być promotorem prac doktorskich, pod warunkiem, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wyrazi na to zgodę. Prawo do zatrudnienia jako samodzielni pracownicy naukowi zyskają też doktorzy, którzy przez co najmniej pięć lat pracowali jako samodzielni pracownicy naukowi za granicą, w krajach, w których habilitacji nie ma.

Więcej praw dla studentów, lepszy dostęp do bezpłatnych studiów

Prawa studenta chronić będzie obowiązkowa umowa zawierana z uczelnią. Ustawa zagwarantuje też wszystkim studentom katalog bezpłatnych usług administracyjnych: nieodpłatne będą wszystkie egzaminy (także poprawkowe, komisyjne i dyplomowe), wydanie suplementu do dyplomu, a także wpis na kolejny semestr lub rok studiów.

Zmieni się system pomocy materialnej, tak aby w większym stopniu mogli korzystać z niej najubożsi studenci. Wzrośnie liczba i wysokość stypendiów socjalnych.

Więcej osób będzie mogło studiować na bezpłatnych studiach dziennych w uczelniach publicznych – jest to możliwe dzięki nowym, sprawiedliwszym zasadom podejmowania dodatkowych studiów na koszt budżetu państwa.
 
Prawo do drugiego kierunku zachowają studenci z dobrymi wynikami, nowe prawo uniemożliwi jednak studiowanie kilku czy kilkunastu kierunków na koszt państwa studentom słabym, niedbającym o wyniki.

Ustawa powoła Rzecznika Praw Absolwenta, który będzie czuwał nad lepszym startem absolwentów na rynku pracy, w przypadku zawodów regulowanych zabiegać będzie o zniesienie barier w dostępie do zawodu.

Decentralizacja szkolnictwa wyższego

Nowelizacja przewiduje ponadto działania deregulacyjne oraz decentralizujące system szkolnictwa wyższego. Zniesiony będzie wymóg zatwierdzania przez ministra nauki regulaminów studiów i statutów uczelni. Rektorzy otrzymają większe uprawnienia w zakresie tworzenia, przekształcenia i likwidacji jednostek organizacyjnych uczelni oraz tworzenia ich filii. Wprowadzone zostaną dwa alternatywne sposoby powoływania rektora uczelni, kierowników podstawowych jednostek organizacyjnych oraz ich zastępców - w drodze konkursu lub wyboru.

[Źródło: MNiSW, PAP]