Tanie leki? Ta ustawa może to zmienić

Data publikacji: 24.03.2011
AUTOR: ERGO / Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan

Jeśli projekt ustawy refundacyjnej nie zostanie poprawiony, krajowy sektor farmaceutyczny zacznie generować straty - wynika z analizy Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową.

Grozi to zapaścią polskiego przemysłu farmaceutycznego. Tymczasem Polska ma najtańsze leki w Unii Europejskiej, właśnie dzięki temu, że większość z nich jest produkowana w kraju.

Produkcja leków w Polsce zapewnia nam najniższe ceny w Europie, a także bezpieczeństwo zdrowotne kraju, ponieważ dostęp do terapii lekowych nie jest uzależniony od sytuacji w Azji czy Ameryce Południowej, gdzie znajduje się większość fabryk zagranicznych koncernów.

Zawarty w projekcie ustawy refundacyjnej nowy 3% quasi-podatek i pokrywanie nadwyżek budżetowych NFZ (poprzez konieczność dokonywania zwrotu części przychodów - tzw. payback) uderzą najdotkliwiej krajową branżę farmaceutyczną. Raport Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową ocenia wpływ wprowadzenia w życie projektu ustawy o refundacji leków na sytuację polskiego przemysłu farmaceutycznego.

Przemysł farmaceutyczny w Polsce będzie ponosił straty

Według oceny IBnGR, wprowadzenie nowych przepisów refundacyjnych negatywnie odbije się na wynikach finansowych producentów leków. Analizie zostały poddane scenariusze zakładające, że krajowe firmy po wejściu w życie ustawy obniżą ceny leków.  Przy obniżce cen o 4,5% rentowność sektora farmaceutycznego gwałtownie spada z aktualnego poziomu dodatniego 9,6% do poziomu ujemnego -8,3%. Obniżka o  15% skutkować będzie spadkiem rentowności do poziomu  -10,4%.

Zapisany w ustawie mechanizm nie pozwala producentom uniknąć strat finansowych niezależnie od tego, jaką politykę cenową zdecydują się przyjąć. W przypadku niewielkiego obniżenia cen (o 4,5%) producenci będą musieli dokonać dużych wpłat do NFZ w ramach tzw. paybacku. Natomiast próba obniżania kwoty paybacku wymaga od producentów znacznego obniżenia cen, a więc znaczącego obniżenia ich przychodów i marży. 

Negatywne konsekwencje dla całej gospodarki

Spadek rentowności przemysłu farmaceutycznego będzie miał poważne negatywne skutki nie tylko dla producentów, ale także dla pacjentów i całej gospodarki. Pierwszą negatywną konsekwencją będzie konieczność bardzo poważnego ograniczenia inwestycji, a w tym m.in. wydatków na prace badawczo-rozwojowe. Doprowadzi to do szybkiego spadku poziomu innowacyjności krajowych producentów. Ponieważ przemysł farmaceutyczny jest jednym z najbardziej innowacyjnych sektorów w Polsce, spadek jego innowacyjności odbije się negatywnie na poziomie innowacyjności całej polskiej gospodarki.

Ograniczenie wydatków na badania i rozwój oznacza, że polskie firmy nie będą w stanie inwestować w opracowywanie nowoczesnych leków biotechnologicznych, które stanowią obecnie kluczowy kierunek rozwoju generycznego przemysłu farmaceutycznego na świecie. W praktyce oznacza to, że w ciągu kilku lat polscy producenci stracą możliwość konkurowania z zagranicznymi firmami, które intensywnie pracują nad lekami biotechnologicznymi.

Negatywne konsekwencje takiego rozwoju sytuacji boleśnie odczują w przyszłości polscy pacjenci, którzy stracą dostęp do polskich leków. Importowane leki biopodobne będą z pewnością droższe niż tego samego typu leki, które byłyby wytworzone w kraju. To z kolei oznacza, że pacjenci oraz budżet państwa będą musieli w przyszłości ponosić wyższe wydatki na leki.

Utrata konkurencyjności i spadek eksportu leków

Wprowadzenie ustawy negatywnie wpłynie także na zdolności eksportowe polskiego przemysłu farmaceutycznego. Stanie się to wskutek pogorszenia konkurencyjności polskich producentów, którzy nie będą w stanie konkurować z firmami zagranicznymi w zakresie leków biotechnologicznych. Konsekwencją będzie dalsze pogłębianie się deficytu handlowego. Sektor farmaceutyczny jest jednym z tzw. przemysłów wysokiej techniki, których udział w polskim eksporcie jest bardzo niski i znacząco niższy niż w krajach naszego regionu i innych krajach wysokorozwiniętych. Tak więc spadek eksportu leków pogorszy i tak już bardzo złą pod względem innowacyjności eksportu sytuację Polski.

Krajowi producenci zaspokajają 55% popytu na leki w Polsce, jednak udział ten od lat systematycznie maleje. Średni udział przychodów ze sprzedaży leków objętych refundacją wynosi około połowy obrotów polskich firm. Firmy produkujące leki dużą część zysków przeznaczają na inwestycje w badania i rozwój oraz podnoszenie poziomu innowacyjności. Na tle całej polskiej gospodarki przemysł farmaceutyczny jawi się jako lider nowoczesności.

Projekt ustawy refundacyjnej jest niezgodny z Konstytucją

Ekspertyza przygotowana przez prof. Tomasza Siemiątkowskiego, prof. Aleksandra Kappesa oraz dr. Jacka Skrzydło, ekspertów w dziedzinie prawa gospodarczego i cywilnego, stwierdza iż projekt ustawy refundacyjnej jest niezgodny z Konstytucją. Stanowi on bowiem próbę przerzucenia finansowania zadań związanych z opieką zdrowotną na wyselekcjonowaną grupę przedsiębiorców, którzy wprowadzają na rynek leki refundowane. Na dodatek nałożona w ten sposób na przedsiębiorców danina nie spełnia wynikających z Konstytucji zasad przyzwoitej legislacji, pewności prawa, zaufania obywatela do państwa oraz dostatecznej określoności przepisów nakładających obowiązki finansowe względem państwa.

[Źródło: PKPP Lewiatan]